Gebelikte Ağrılar ve Yeni Tedavi Yaklaşımları. Soru ve Cevaplar?

Ben Op. Dr. Ali Ata Özdemir. Kadın hastalıkları, doğum ve tüp bebek uzmanıyım.

Bugün gebelik döneminde çok sık görülen ama çoğu zaman yeterince konuşulmayan bir konudan bahsetmek istiyorum: gebelikte bel ve pelvik ağrıları.

Birçok anne adayı gebelik sürecinde şu şikâyetleri yaşayabiliyor:

• bel ağrısı

• kalça ağrısı

• kasık ağrısı

• pelvik taban ağrısı

• bazen de siyatik sinir ağrısı

Aslında araştırmalar bize şunu söylüyor: Gebelerin yaklaşık yüzde 60–70'inde bel veya pelvik ağrı görülüyor.

Yani bu oldukça yaygın bir durum.

Soru: Gebelikte Ağrı Neden Olur?

Gebelik sırasında vücudumuzda üç önemli değişiklik olur.

Birincisi hormonal değişikliklerdir.

Gebelikte özellikle relaksin hormonu artar. Bu hormon doğuma hazırlık için bağ dokularını gevşetir. Ama bu gevşeme bazen pelvik eklemlerin stabilitesini azaltarak ağrıya neden olabilir.

İkinci önemli değişiklik vücudun ağırlık merkezinin değişmesidir.

Bebek büyüdükçe karın öne doğru çıkar ve beldeki eğrilik artar. Buna tıpta lomber lordoz artışı diyoruz. Bu durum bel kaslarının ve sakroiliak eklemlerin daha fazla yük taşımasına neden olur.

Üçüncü önemli faktör ise sinir sistemi üzerindeki baskıdır.

Gebelikte büyüyen rahim ve değişen postür bazı sinirlerin sıkışmasına veya hassaslaşmasına neden olabilir. Bu durumda sinirler ağrı sinyallerini daha fazla iletmeye başlar.

Soru:Bu Ağrılar Neden Önemli?

Bazen insanlar şöyle düşünebilir:

"Gebelikte ağrı olur, normaldir."

Evet, bazı ağrılar normal olabilir. Ama bu ağrılar bazen annenin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Örneğin bazı hastalarım bana şunları söylüyor:

• yürümekte zorlanıyorum

• gece uyuyamıyorum

• yatakta dönmek bile zor oluyor

• doğumdan korkmaya başladım

Yani ağrı sadece fiziksel bir problem değildir. Aynı zamanda psikolojik olarak da anne adayını etkileyebilir.

Bu nedenle bu ağrıları ciddiye almak gerekir.

Soru:Gebelikte Ağrı Tedavisi Neden Zor?

Gebelikte ağrı tedavisinde en büyük zorluk şu:

ilaç kullanımı sınırlıdır.

Birçok ağrı kesici ilaç plasentadan geçebilir ve bebeği etkileyebilir.

Bu nedenle genellikle şu yöntemleri öneririz:

• fizik tedavi

• egzersiz

• pelvik stabilizasyon çalışmaları

• gebelik kemerleri

• postür düzenleme

Bunlar çoğu zaman faydalı olur.

Ama bazı hastalarda ağrı devam edebilir.

Soru:Yeni Bir Tedavi Yaklaşımı

Son yıllarda dünyada giderek daha fazla konuşulan bir yöntem var:

Bir Mezoterapi Tekniği olan Perinöral enjeksiyon tedavisi.

Kısaca buna PİT diyoruz.

Bu tedavi sinir çevresine yapılan küçük bir enjeksiyon uygulamasıdır.

İçinde %5 dekstroz, yani basit bir glikoz çözeltisi bulunur.

Bu yöntem ilk olarak Yeni Zelandalı doktor John Lyftogt tarafından geliştirilmiştir.

Soru:Bu Tedavi Nasıl Etki Eder?

Bunu çok basit anlatmak istiyorum.

Sinirler bazen tahriş olur veya sıkışır.

Bu durumda sinir uçları bazı maddeler salgılar.

Örneğin:

• Substance P

• CGRP

Bu maddeler sinir çevresinde iltihabi bir süreç başlatır.

Buna tıpta nörojenik inflamasyon diyoruz.

Bu inflamasyon ağrıya ve yanma hissine neden olur.

Perinöral enjeksiyon tedavisi ise sinirin etrafındaki bu inflamasyonu azaltarak sinirin daha sağlıklı çalışmasını sağlar.

Bunun sonucunda ağrı azalabilir.

Soru:Gebelikte Hangi Ağrılarda Kullanılabilir?

Bu yöntem özellikle şu durumlarda kullanılabilir:

• sakroiliak eklem ağrısı

• bel ağrısı

• siyatik sinir ağrısı

• kalça ağrısı

• pelvik taban ağrısı

Bazı hastalarda kasık ağrısı ve simfizis pubis ağrısı için de faydalı olabilir.

Tabii ki her hastada uygulanacak diye bir kural yoktur. Her hasta ayrı değerlendirilmelidir.

Soru:Doğum Sırasında Bel Ağrısında Hangi sinirler etkilenir?

Bazı kadınlar doğum sırasında özellikle bel bölgesinde çok güçlü ağrı hisseder.

Bunun nedeni genellikle bel bölgesindeki bazı sinirlerdir.

Özellikle:gebeliğin ilk evrelerinde; beldeki Th 10- L1 arasındak sinirler etkilenir.

Gebeligin son evresinde çıkımda Sakral 1-3 arasında sinirler etkilenir. 

• superior cluneal sinir (Th10-L2 arası sinirinin yüzeyel ağrıya neden olan dalları)

• medial cluneal sinir (sakral 1-3 arası sinirinin yüzeyel ağrıya neden olan dalları)

• Pudental Sinir  

Bu sinirler bel ve kalça bölgesinin duyusunu taşır.

Gebelik sırasında bu sinirler hassaslaşabilir.

Bu nedenle bazı doğumlarda ağrı belden vurur, sonra aşagı dogru artarak bebek çıkımına karad devam eder. bu sinirlere yapılan %5 dextroz etkili olur.

Doğumda Bu Tedavi Kullanılabilir mi?

Bu sinirlerin çevresine yapılan %5 Dextroz küçük bir perinöral enjeksiyon bazı durumlarda doğum sırasında hissedilen bel ağrısını azaltmaya yardımcı olabilir.

Bu özellikle şu durumlarda önemli olabilir:

• doğal doğum planlayan hastalar

• epidural istemeyen hastalar

• suda doğum planlanan doğumlar

Ama şunu özellikle vurgulamak gerekir:

Bu yöntem epiduralin yerine geçen bir yöntem değildir.

Bazı durumlarda destekleyici bir yöntem olarak düşünülebilir.

Güvenli mi?

Perinöral enjeksiyon tedavisinde kullanılan madde aslında çok basittir.

%5 dekstroz.

Bu serumlarda kullanılan bir çözelti.

Bu nedenle sistemik etkisi çok düşüktür.

Ama tabii ki her tıbbi işlem gibi bu uygulama da mutlaka deneyimli hekimler tarafından yapılmalıdır.

Sonuç

Gebelikte bel ve pelvik ağrıları çok yaygındır.

Ama artık bu ağrılar için yalnızca ilaçlara bağımlı değiliz.

Fizik tedavi, egzersiz ve bazı minimal invaziv yöntemlerle anne adaylarının yaşam kalitesini artırmak mümkün.

Önemli olan gebelik sürecini sadece bebeğin sağlığı açısından değil, annenin yaşam kalitesi açısından da değerlendirmektir.

Çünkü sağlıklı bir anne, sağlıklı bir gebelik ve sağlıklı bir doğum demektir.